Cờ vua nhìn qua có vẻ khó vì mỗi quân đi một kiểu, bàn cờ có nhiều ô và người mới thường nghe nhiều thuật ngữ như chiếu, chiếu bí, nhập thành, phong cấp.
Nhưng nếu mới bắt đầu, anh/chị chưa cần học khai cuộc phức tạp hay các thế cờ nâng cao. Chỉ cần nắm được bốn phần cơ bản:
Mục tiêu của ván cờ là gì.
Mỗi quân cờ vua đi như thế nào.
Khi nào được ăn quân.
Chiếu và chiếu bí khác nhau ra sao.
Bài viết này hướng dẫn cách chơi cờ vua cho người mới theo cách dễ hiểu nhất, phù hợp cho người tự học, phụ huynh hướng dẫn con hoặc người vừa mua bộ cờ vua về muốn chơi ván đầu tiên.
Cờ vua là trò chơi giữa hai người. Một bên cầm quân Trắng, một bên cầm quân Đen.
Mỗi bên có 16 quân, gồm:
|
Quân cờ |
Số lượng mỗi bên |
|
Vua |
1 |
|
Hậu |
1 |
|
Xe |
2 |
|
Tượng |
2 |
|
Mã |
2 |
|
Tốt |
8 |
Tổng cộng một bộ cờ vua có 32 quân.
Mục tiêu của ván cờ không phải là ăn hết quân đối phương. Mục tiêu quan trọng nhất là chiếu bí Vua đối phương.
Nói đơn giản:
Anh/chị thắng khi Vua đối phương đang bị tấn công và đối phương không còn nước đi hợp lệ nào để cứu Vua.
Trước khi học cách đi quân, cần xếp bàn đúng.
Người mới cần nhớ nhanh 5 điểm:
Bàn cờ vua có 64 ô.
Mỗi bên có 16 quân.
Ô sáng nằm ở góc phải của mỗi người chơi.
Quân Hậu đứng ở ô cùng màu với mình: Hậu Trắng đứng ô trắng, Hậu Đen đứng ô đen.
Bên Trắng luôn đi trước.
Nếu anh/chị chưa chắc cách xếp bàn, nên xem bài hướng dẫn riêng về bàn cờ vua có bao nhiêu ô và cách xếp 32 quân trước, rồi quay lại bài này để học cách đi từng quân.
Đây là phần quan trọng nhất với người mới.
Trong cờ vua có 6 loại quân chính:
Vua.
Hậu.
Xe.
Tượng.
Mã.
Tốt.
Mỗi quân có cách đi khác nhau.
Vua là quân quan trọng nhất.
Vua có thể đi 1 ô mỗi lần theo mọi hướng:
Ngang.
Dọc.
Chéo.
Ví dụ, nếu không bị quân khác cản và không đi vào ô bị đối phương kiểm soát, Vua có thể đi sang một trong các ô xung quanh mình.
Điểm cần nhớ:
Vua không đi vào ô đang bị quân đối phương tấn công.
Hai Vua không được đứng sát nhau.
Khi Vua bị tấn công, đó gọi là bị chiếu.
Nếu bị chiếu mà không còn cách cứu, đó là chiếu bí.
Người mới hay nhầm rằng Vua yếu vì chỉ đi được một ô. Thực tế, Vua là quân phải bảo vệ suốt ván cờ. Mất Vua theo nghĩa bị chiếu bí là thua ván.
Hậu là quân mạnh nhất trong cờ vua.
Hậu có thể đi nhiều ô theo các hướng:
Ngang.
Dọc.
Chéo.
Miễn là trên đường đi không có quân cản.
Có thể hiểu đơn giản:
Hậu kết hợp sức mạnh của Xe và Tượng.
Vì vậy, Hậu có thể tấn công rất rộng, di chuyển linh hoạt và tạo áp lực lớn lên bàn cờ.
Người mới cần lưu ý:
Hậu mạnh nhưng không nên đưa ra quá sớm nếu chưa hiểu thế cờ.
Hậu có thể bị quân nhỏ hơn tấn công.
Mất Hậu sớm thường khiến ván cờ rất khó chơi.
Xe đi theo đường thẳng:
Ngang.
Dọc.
Xe có thể đi nhiều ô trong một lượt, miễn là không có quân cản trên đường đi.
Xe không đi chéo.
Ví dụ:
Xe có thể đi từ đầu bàn sang cuối bàn theo một hàng ngang.
Xe có thể đi từ dưới lên trên theo một cột dọc.
Nhưng Xe không thể đi chéo như Tượng hoặc Hậu.
Xe thường mạnh hơn khi bàn cờ thoáng, nhất là về cuối ván khi nhiều quân đã rời khỏi bàn.
Tượng đi theo đường chéo.
Tượng có thể đi nhiều ô theo đường chéo, miễn là không có quân cản.
Mỗi bên có 2 quân Tượng:
Một Tượng đi trên ô sáng.
Một Tượng đi trên ô tối.
Điểm đặc biệt:
Tượng đứng ở màu ô nào thì cả ván chỉ đi trên màu ô đó.
Nếu Tượng bắt đầu ở ô sáng, nó chỉ đi trên các ô sáng. Nếu bắt đầu ở ô tối, nó chỉ đi trên các ô tối.
Người mới nên nhớ:
Tượng không đi ngang.
Tượng không đi dọc.
Tượng không đổi màu ô trong suốt ván cờ.
Mã là quân dễ gây nhầm nhất với người mới.
Mã đi theo hình chữ L:
Đi 2 ô theo một hướng.
Sau đó rẽ 1 ô vuông góc.
Có thể hình dung Mã đi theo dạng:
2 ô dọc + 1 ô ngang
hoặc
2 ô ngang + 1 ô dọc
Điểm đặc biệt của Mã:
Mã có thể nhảy qua quân khác.
Đây là điều khác với Hậu, Xe và Tượng. Các quân đó bị chặn nếu có quân đứng trên đường đi. Còn Mã có thể nhảy qua.
Ví dụ, dù trước mặt Mã có quân đang đứng, Mã vẫn có thể đi nếu ô đến hợp lệ.
Người mới hay mắc lỗi:
Cho rằng Mã đi chéo.
Cho rằng Mã không được nhảy qua quân.
Đếm sai hình chữ L.
Quên rằng Mã ăn quân tại ô nó đáp xuống, không ăn quân nó nhảy qua.
Tốt là quân có số lượng nhiều nhất. Mỗi bên có 8 quân Tốt.
Tốt có cách đi hơi đặc biệt:
Tốt đi thẳng về phía trước.
Mỗi lượt thường đi 1 ô.
Ở nước đi đầu tiên của mỗi quân Tốt, có thể đi 1 ô hoặc 2 ô.
Tốt ăn chéo 1 ô về phía trước.
Tốt không ăn thẳng.
Đây là lỗi người mới gặp rất nhiều: tưởng Tốt đi thẳng thì cũng ăn thẳng.
Thực tế:
Tốt đi thẳng nhưng ăn chéo.
Ví dụ, nếu phía trước Tốt có quân đối phương, Tốt không thể ăn quân đó theo đường thẳng. Nhưng nếu có quân đối phương nằm ở ô chéo trước mặt, Tốt có thể ăn.
Trong cờ vua, một quân ăn quân đối phương bằng cách đi tới ô mà quân đối phương đang đứng.
Sau khi ăn, quân đối phương được bỏ ra khỏi bàn.
Hầu hết các quân ăn giống cách đi:
Vua ăn trong phạm vi 1 ô.
Hậu ăn ngang, dọc, chéo.
Xe ăn ngang hoặc dọc.
Tượng ăn chéo.
Mã ăn theo hình chữ L.
Riêng Tốt là ngoại lệ:
Tốt đi thẳng.
Nhưng Tốt ăn chéo.
Ngoài ra, quân không được đi xuyên qua quân khác, trừ quân Mã. Nếu trên đường đi có quân cản, Hậu, Xe và Tượng phải dừng lại hoặc ăn quân ở vị trí đó nếu đó là quân đối phương.
Đây là phần quan trọng để hiểu cách thắng trong cờ vua.
Chiếu là tình huống Vua đang bị một quân đối phương tấn công.
Ví dụ:
Xe đối phương nhìn thẳng vào Vua theo hàng ngang hoặc cột dọc.
Tượng đối phương tấn công Vua theo đường chéo.
Mã đối phương tấn công Vua theo hình chữ L.
Hậu đối phương tấn công Vua theo đường ngang, dọc hoặc chéo.
Khi bị chiếu, người chơi bắt buộc phải xử lý ngay.
Không được bỏ qua nước chiếu để đi một quân khác không liên quan.
Thông thường có 3 cách:
1. Di chuyển Vua
Đưa Vua sang một ô an toàn, không bị quân đối phương kiểm soát.
2. Ăn quân đang chiếu
Nếu có thể, Vua hoặc quân khác có thể ăn quân đang tấn công Vua.
3. Chặn đường chiếu
Nếu quân đang chiếu là Xe, Tượng hoặc Hậu, có thể đặt một quân vào giữa để chặn đường tấn công.
Lưu ý: không phải mọi tình huống đều chặn được. Nếu bị Mã chiếu, không thể chặn đường vì Mã nhảy theo hình chữ L.
Chiếu bí là khi Vua đang bị chiếu và không còn cách hợp lệ nào để thoát.
Khi đó ván cờ kết thúc. Người chiếu bí là người thắng.
Người mới nên nhớ:
Trong cờ vua, không có bước “ăn Vua”. Khi Vua bị chiếu bí, ván cờ kết thúc luôn.
Khi mới học, anh/chị chưa cần nhớ tất cả luật nâng cao. Nhưng nên biết vài luật quan trọng sau.
Trong cờ vua, bên Trắng luôn đi nước đầu tiên.
Sau đó hai bên đi luân phiên, mỗi lượt một nước.
Anh/chị không được đi một nước khiến Vua của mình bị chiếu.
Ví dụ:
Không được tự đưa Vua vào ô bị đối phương kiểm soát.
Không được di chuyển quân đang che chắn khiến Vua bị tấn công.
Khi đang bị chiếu, phải xử lý chiếu trước.
Nhập thành là nước đi đặc biệt giữa Vua và Xe.
Nước này giúp:
Đưa Vua vào vị trí an toàn hơn.
Đưa Xe ra vị trí dễ tham gia ván cờ hơn.
Khi nhập thành, Vua đi hai ô về phía Xe, sau đó Xe nhảy qua đứng cạnh Vua.
Tuy nhiên, chỉ được nhập thành khi thỏa mãn các điều kiện cơ bản:
Vua chưa từng di chuyển.
Xe dùng để nhập thành chưa từng di chuyển.
Giữa Vua và Xe không có quân nào.
Vua không đang bị chiếu.
Vua không đi qua hoặc đứng vào ô bị đối phương kiểm soát.
Người mới chưa cần dùng nhập thành ngay ở ván đầu tiên, nhưng nên biết luật này để không thấy lạ khi người khác chơi.
Phong cấp xảy ra khi một quân Tốt đi đến hàng cuối cùng phía bên kia bàn cờ.
Khi đó, Tốt được đổi thành một quân khác, thường là Hậu.
Có thể phong cấp thành:
Hậu.
Xe.
Tượng.
Mã.
Trong phần lớn trường hợp, người chơi chọn phong cấp thành Hậu vì Hậu là quân mạnh nhất.
Bắt tốt qua đường là một luật đặc biệt liên quan đến quân Tốt.
Luật này hơi khó với người mới, nên chưa cần học sâu ngay ở ván đầu. Anh/chị chỉ cần biết đây là luật nâng cao hơn và có thể tìm hiểu sau khi đã quen với cách đi Tốt cơ bản.
Xếp sai vị trí Vua và Hậu
Cách nhớ nhanh:
Hậu đứng ô cùng màu với mình.
Hậu Trắng đứng ô trắng. Hậu Đen đứng ô đen.
Quên bên Trắng đi trước
Luật cơ bản là bên Trắng đi trước, sau đó hai bên đi luân phiên.
Cho rằng Tốt ăn thẳng
Tốt đi thẳng nhưng ăn chéo. Đây là lỗi rất phổ biến.
Cho rằng Mã đi chéo
Mã không đi chéo như Tượng. Mã đi hình chữ L và có thể nhảy qua quân khác.
Để Vua bị chiếu mà vẫn đi quân khác
Khi Vua đang bị chiếu, nước đi tiếp theo bắt buộc phải cứu Vua.
Tưởng phải ăn hết quân mới thắng
Cờ vua thắng bằng chiếu bí Vua, không phải ăn hết quân đối phương.
Đưa Hậu ra quá sớm
Hậu mạnh nhưng nếu đưa ra quá sớm, Hậu có thể bị đối phương tấn công và khiến người mới mất nhiều lượt chạy Hậu.
Không kiểm tra Vua có an toàn không
Trước khi đi quân, nên nhìn xem nước đi đó có làm Vua của mình bị nguy hiểm không.
Người mới không nên cố học tất cả trong một lần. Cách dễ hơn là chia thành từng ván nhỏ.
Ở ván đầu, chỉ cần tập:
Xếp đúng bàn.
Nhớ tên quân.
Đi thử từng quân.
Hiểu quân nào đi ngang, quân nào đi chéo, quân nào đi hình chữ L.
Không cần quá quan trọng thắng thua.
Sang ván thứ hai, tập quan sát:
Quân nào đang bị tấn công.
Quân nào đang bảo vệ quân khác.
Tốt ăn chéo như thế nào.
Mã nhảy qua quân ra sao.
Ở ván thứ ba, bắt đầu chú ý:
Khi nào Vua bị chiếu.
Có thể chạy Vua không.
Có thể ăn quân đang chiếu không.
Có thể chặn đường chiếu không.
Khi nào là chiếu bí.
Với trẻ em, không nên ép học hết luật trong một buổi. Chỉ cần mỗi lần chơi hiểu thêm một phần, trẻ sẽ dễ duy trì hứng thú hơn.
Sau khi hiểu cách chơi cơ bản, người mới thường cần một bộ cờ dễ dùng để tập thường xuyên.
Không nhất thiết phải chọn bộ quá đắt ngay từ đầu. Nên ưu tiên:
Quân rõ hình.
Kích thước quân dễ cầm.
Bàn có ô rõ.
Dễ bày và dễ cất.
Phù hợp người dùng chính là trẻ em, học sinh hay người lớn.
Nếu mua cho trẻ nhỏ hoặc học sinh mới tập, nên chọn bộ có kích thước vừa tay, dễ nhận diện quân. Nếu dùng cho học sinh lớn, câu lạc bộ hoặc người lớn, có thể chọn quân lớn hơn để nhìn rõ và chơi thoải mái hơn.
Nếu anh/chị chưa có cả bàn và quân, có thể xem các bộ cờ vua đầy đủ cho người mới.
Nếu đã có quân nhưng thiếu bàn, nên chọn bàn cờ vua phù hợp với cỡ quân.
Nếu đã có bàn nhưng thiếu quân, có thể chọn riêng quân cờ vua theo chiều cao Vua và kích thước ô bàn.
Cách chơi cờ vua cho người mới bắt đầu từ đâu?
Người mới nên bắt đầu từ cách xếp bàn, tên các quân, cách đi từng quân, cách ăn quân, chiếu và chiếu bí. Chưa cần học khai cuộc hoặc chiến thuật khó ngay từ đầu.
Cờ vua có bao nhiêu quân?
Một bộ cờ vua có 32 quân. Mỗi bên có 16 quân gồm 1 Vua, 1 Hậu, 2 Xe, 2 Tượng, 2 Mã và 8 Tốt.
Mục tiêu của cờ vua là gì?
Mục tiêu của cờ vua là chiếu bí Vua đối phương. Không cần ăn hết quân đối phương mới thắng.
Vua trong cờ vua đi như thế nào?
Vua đi 1 ô mỗi lượt theo mọi hướng: ngang, dọc hoặc chéo. Vua không được đi vào ô đang bị quân đối phương kiểm soát.
Con Hậu trong cờ vua đi như thế nào?
Hậu có thể đi ngang, dọc hoặc chéo nhiều ô, miễn là không có quân cản trên đường đi. Hậu là quân mạnh nhất trong cờ vua.
Quân Xe trong cờ vua đi như thế nào?
Xe đi ngang hoặc dọc nhiều ô. Xe không đi chéo.
Quân Tượng trong cờ vua đi như thế nào?
Tượng đi chéo nhiều ô. Một Tượng đi trên ô sáng và một Tượng đi trên ô tối trong suốt ván cờ.
Quân Mã trong cờ vua đi như thế nào?
Mã đi theo hình chữ L: 2 ô theo một hướng rồi rẽ 1 ô vuông góc. Mã có thể nhảy qua quân khác.
Quân Tốt trong cờ vua đi như thế nào?
Tốt đi thẳng về phía trước, thường đi 1 ô mỗi lượt. Ở nước đi đầu tiên, Tốt có thể đi 1 hoặc 2 ô. Tốt ăn chéo 1 ô về phía trước.
Chiếu trong cờ vua là gì?
Chiếu là khi Vua đang bị một quân đối phương tấn công. Khi bị chiếu, người chơi phải xử lý ngay bằng cách di chuyển Vua, ăn quân đang chiếu hoặc chặn đường chiếu nếu có thể.
Chiếu bí là gì?
Chiếu bí là khi Vua bị chiếu và không còn nước đi hợp lệ nào để thoát. Khi chiếu bí xảy ra, ván cờ kết thúc.
Nhập thành trong cờ vua là gì?
Nhập thành là nước đi đặc biệt giữa Vua và Xe. Vua đi hai ô về phía Xe, sau đó Xe nhảy qua đứng cạnh Vua. Chỉ được nhập thành khi Vua và Xe chưa từng di chuyển, giữa hai quân không có quân cản và Vua không đi qua ô bị tấn công.
Phong cấp trong cờ vua là gì?
Phong cấp xảy ra khi một quân Tốt đi đến hàng cuối cùng phía đối phương. Khi đó, Tốt được đổi thành Hậu, Xe, Tượng hoặc Mã. Thường người chơi chọn Hậu.
Người mới nên mua bộ cờ vua loại nào?
Người mới nên chọn bộ cờ vua có quân rõ hình, kích thước dễ cầm, bàn rõ ô và dễ cất sau khi chơi. Nếu chưa có gì, nên chọn bộ đầy đủ gồm bàn và quân để bắt đầu dễ hơn.
Cờ vua có nhiều chiến thuật sâu, nhưng người mới không cần học tất cả ngay từ đầu.
Chỉ cần nhớ:
Vua là quân cần bảo vệ.
Hậu là quân mạnh nhất.
Xe đi ngang dọc.
Tượng đi chéo.
Mã đi hình chữ L.
Tốt đi thẳng nhưng ăn chéo.
Thắng bằng chiếu bí, không phải ăn hết quân.
Khi đã nắm được cách đi từng quân và luật cơ bản, anh/chị có thể bắt đầu chơi những ván đầu tiên một cách thoải mái hơn.
Mỹ nghệ Nguyễn Gia – Tinh hoa gỗ Việt, khỏe an mỗi ngày
Thông tin liên hệ:
Mỹ nghệ Nguyễn Gia
Điện thoại - Zalo: 08.5555.1618
Fanpage: Mỹ nghệ Nguyễn Gia
Email: dogomynghenguyengia@gmail.com
Cửa hàng (Đỗ được ô tô): Số 1 Ngõ Trạm y tế P. Kiến Hưng - Đa Sỹ - Kiến Hưng - Hà Đông - Hà Nội
Xưởng s/x 1: Tân Dân - Phú Xuyên - Hà Nội
Xưởng s/x 2: Chuyên Mỹ - Phú Xuyên - Hà Nội
Xưởng s/x 3: Hương Mạc - Từ Sơn- Bắc Ninh
Xưởng s/x 4: Nhị khê - Thường Tín - Hà Nội
Xưởng s/x 5: Dư Dụ - Thanh Oai - Hà Nội
Người mới học cờ vua cần nắm mục tiêu của ván cờ, cách đi từng quân, cách ăn quân, chiếu, chiếu bí và một vài luật đặc biệt như nhập thành, phong cấp trước khi chơi ván đầu tiên.
Tìm hiểu giá trị tương đối của các quân cờ vua: Tốt 1 điểm, Mã và Tượng khoảng 3 điểm, Xe 5 điểm, Hậu 9 điểm; cách tính và đổi quân hợp lý.
Mới nhận bàn, quân hoặc bộ cờ vua? Xem cách kiểm tra, bảo quản, cất quân gọn, giúp con bắt đầu chơi dễ hơn và chọn thêm bàn/quân phù hợp khi cần.
Hướng dẫn cách chuẩn bị, cất và kiểm tra bộ cờ vua khi con mang đi học, đi câu lạc bộ hoặc trung tâm để không mất quân, không quên bàn và dùng bền hơn.
Đã có bàn cờ vua hoặc quân cờ vua ở nhà? Xem cách chọn phần còn lại sao cho cân kích thước, dễ chơi, dễ cất và phù hợp với trẻ em, học sinh, gia đình hoặc CLB.
Đã mua cờ vua cho con nhưng chưa biết bắt đầu ra sao? Xem cách cho con làm quen nhẹ nhàng, chơi từng chút, không áp lực để con thích chơi và không bỏ xó bộ cờ.
Hướng dẫn cách bảo quản bàn cờ vua da PU, bàn gỗ gấp, quân PP, quân mica sau khi mua để dùng bền hơn, ít mất quân và dễ cất gọn sau mỗi lần chơi.
Chọn bộ cờ vua cho bé theo mức độ học, nơi sử dụng, cỡ quân 7,5–9,5 cm, chất liệu PP, mica hoặc gỗ để con dễ chơi và dễ cất giữ.
Cờ vua học đường là gì? Xem cách tổ chức câu lạc bộ, chia nhóm học sinh, chọn bàn quân và quản lý bộ cờ để hoạt động hiệu quả, ít thất lạc.
Giá bàn cờ vua phụ thuộc chất liệu, kích thước và việc có kèm quân hay không. Xem giá bàn da PU, bàn gỗ Hương và cách chọn theo ngân sách.
Tìm kiếm
