Phân Biệt Phật Thích Ca và Phật A Di Đà: Nhìn Điểm Nào Dễ Nhất?

Nếu đang nhìn một pho tượng và không biết đó là Phật Thích Ca hay Phật A Di Đà, đừng cố phân biệt bằng khuôn mặt.

Cách dễ hơn là nhìn bàn tay trước, sau đó nhìn xem có những vị nào đứng hoặc ngồi bên cạnh.

Chỉ cần nhớ 3 hình ảnh:

- Ngồi, tay phải buông xuống qua đầu gối, ngón tay hướng về phía đất → thường là Phật Thích Ca.

- Ở giữa Quan Âm và Đại Thế Chí → Phật A Di Đà.

- Đứng trên đài sen, một tay đưa lên phía trước và một tay hạ xuống → kiểu tạo hình thường gặp của Phật A Di Đà.

Trong đó, dấu hiệu tay phải đưa xuống đất gắn rất rõ với hình tượng Đức Phật Thích Ca thành đạo. Các bảo tàng lớn cũng dùng chính đặc điểm này để nhận diện nhiều tượng Thích Ca.

Nhìn nhanh: Thích Ca khác A Di Đà ở đâu?

Cách nhớ đơn giản nhất:

Thích Ca → nhìn tay phải có đưa xuống đất không.

A Di Đà → nhìn dáng đón phía trước và xem có Quan Âm, Đại Thế Chí đi cùng không.

Trường hợp dễ nhận nhất của Phật Thích Ca

Hãy nhìn vào tay phải.

Nếu tượng đang ngồi và:

- tay trái đặt trên lòng hoặc trên chân;

- tay phải đưa xuống phía ngoài đầu gối;

- các ngón tay hướng xuống mặt đất;

thì đây là một trong những tạo hình dễ nhận biết nhất của Đức Phật Thích Ca.

Hình ảnh này gắn với câu chuyện Đức Phật chạm tay xuống đất khi thành đạo.

Khách không cần nhớ tên chuyên môn của động tác này.

Chỉ cần nhớ:

Thích Ca ngồi → một tay đặt trên chân, một tay đưa xuống đất.

Trường hợp dễ nhận nhất của Phật A Di Đà

Có hai cách khá dễ nhìn.

Cách 1: nhìn hai vị đứng bên cạnh

Nếu thấy một bộ ba:

Quan Âm – Phật ở giữa – Đại Thế Chí

thì pho Phật ở giữa là Phật A Di Đà.

Đây là một bố cục rất rõ trong nghệ thuật Phật giáo; các bộ tượng A Di Đà tại bảo tàng cũng được nhận diện cùng hai vị Bồ Tát này.

Vì vậy nếu gặp một bộ ba, hãy nhìn hai vị bên cạnh trước, dễ hơn nhiều so với nhìn khuôn mặt pho tượng ở giữa.

Cách 2: nhìn hai bàn tay

Ở nhiều tượng A Di Đà, đặc biệt trong các tạo hình Đông Á, có thể gặp kiểu:

- một tay đưa lên gần ngực;

- một tay đặt thấp hơn;

- các ngón tay có thể cong hoặc chạm nhau thành vòng nhỏ.

Có cả tượng A Di Đà đứng với bàn tay đưa ra phía trước như động tác đón. The Met mô tả một hình tượng A Di Đà đứng với tay phải trong tư thế chào đón.

Vì vậy có thể nhớ:

A Di Đà → thường có dáng hai tay đưa ra phía trước, một cao một thấp.

Nếu cả hai pho tượng đều ngồi thì phân biệt thế nào?

Đây là trường hợp khách rất dễ nhầm.

Hãy bỏ qua mặt, tóc và đài sen. Nhìn tay phải trước.

Tay phải đưa xuống đất

Nếu:

tay phải thả xuống ngoài đầu gối → ngón tay hướng xuống đất

thì ưu tiên nhận diện là Phật Thích Ca.

Đây là dấu hiệu dễ sử dụng nhất.

Một tay cao, một tay thấp phía trước người

Nếu pho tượng vẫn ngồi nhưng:

- tay phải đưa lên gần ngực;

- tay còn lại đặt thấp hơn gần chân;

- đầu ngón cái chạm một ngón khác tạo thành vòng;

thì đây là một kiểu tạo hình gặp ở Phật A Di Đà. Cleveland Museum có tượng A Di Đà ngồi với chính bố cục một tay nâng lên, một tay hạ xuống và các ngón chạm nhau.

Có thể nhớ rất đơn giản:

Cùng ngồi:

tay đưa xuống đất → nghĩ Thích Ca trước.

hai tay ở phía trước, một cao một thấp → kiểm tra theo hướng A Di Đà.

Nếu cả hai pho tượng đều đứng thì sao?

Lúc này không nên chỉ nhìn xem tay nào cao, tay nào thấp, vì nhiều hình tượng Phật đứng khác cũng có cách đặt tay gần giống nhau. Bảo tàng Met cũng ghi nhận những động tác tay tương tự có thể xuất hiện ở nhiều hình tượng Phật.

Với tượng đứng, hãy ưu tiên theo thứ tự:

1. Xem có Quan Âm và Đại Thế Chí đi cùng không.

Nếu có → A Di Đà.

2. Xem tượng có được thể hiện theo dáng đứng trên sen, bàn tay hướng ra phía trước như đang đón không.

Nếu có → thường nên kiểm tra theo hướng A Di Đà.

3. Nếu chỉ có một tượng đứng riêng và không có dấu hiệu rõ, lúc đó nên xem tên mẫu hoặc thông tin của chính pho tượng, thay vì cố đoán bằng khuôn mặt.

Đây không phải vì người xem “không biết nhìn”, mà vì một số tượng đứng thực sự có những đặc điểm bên ngoài rất gần nhau.

Những điểm nhìn rất dễ nhưng lại không giúp phân biệt

Khuôn mặt

Không nên nhìn mặt rồi cho rằng:

“mặt này là A Di Đà”  

hay  

“mặt kia là Thích Ca”.

Khuôn mặt phụ thuộc nhiều vào mẫu tượng và cách người thợ tạo hình.

Tai dài

Cả hai đều có thể được thể hiện với dái tai dài.

Tóc xoắn

Cũng xuất hiện ở nhiều tượng Phật.

Phần nhô trên đỉnh đầu

Không phải dấu hiệu riêng của Thích Ca hay A Di Đà.

Ngồi trên đài sen

Cả hai đều có thể ngồi trên sen.

Vì vậy nếu người bán chỉ nói:

“Nhìn tóc / mặt / tai / đài sen là biết”

thì những dấu hiệu đó chưa đủ để phân biệt hai hình tượng.

Cách phân biệt trong 10 giây

Nếu chỉ muốn nhớ phần thực dụng nhất của bài, hãy dùng thứ tự này:

Bước 1: nhìn tay phải

Có đưa xuống phía ngoài đầu gối, ngón tay hướng đất không?

→ Có: thường là Thích Ca.

→ Không: sang bước 2.

Bước 2: nhìn hai vị bên cạnh

Có Quan Âm và Đại Thế Chí không?

→ Có: pho Phật ở giữa là A Di Đà.

→ Không: sang bước 3.

Bước 3: nhìn cách đặt hai tay

Một tay cao gần ngực, một tay thấp hơn phía trước người?

→ thường kiểm tra theo hướng A Di Đà.

Nếu vẫn không có dấu hiệu nào trong ba điểm trên, lúc đó mới cần xem kỹ tên tạo hình hoặc hỏi người bán.

Phật Thích Ca và Phật A Di Đà có phải cùng một vị không?

Không.

Phật Thích Ca và Phật A Di Đà là hai vị Phật khác nhau.

Vì vậy không nên gọi một pho tượng lúc là Thích Ca, lúc lại là A Di Đà như thể hai tên này đồng nghĩa.

Điều này đặc biệt quan trọng khi mua tượng để thờ hoặc khi người mua muốn chọn đúng một hình tượng cụ thể.

“Phật Như Lai” có giúp phân biệt không?

Không nên dùng chữ “Như Lai” để xác định pho tượng là Thích Ca hay A Di Đà.

Đây không phải một đặc điểm có thể nhìn trên tượng để phân biệt hai vị.

Nếu tên sản phẩm chỉ ghi chung chung “Phật Tổ Như Lai”, người mua vẫn nên xem tiếp hình tượng thực tế.

Quan Âm có phải là một tên khác của A Di Đà không?

Không.

Quan Thế Âm là Bồ Tát, không phải một tên khác của Phật A Di Đà hay Phật Thích Ca.

Nhưng Quan Âm lại có thể giúp người mua nhận diện A Di Đà:

nếu trong bộ ba có Quan Âm và Đại Thế Chí ở hai bên, pho Phật ở giữa là A Di Đà.

Nếu anh/chị đang tìm đúng tượng Quan Âm, có thể xem riêng Tượng Quan Thế Âm Bồ Tát.

Còn những mẫu chỉ có khuôn mặt Phật thì sao?

Với những mẫu được làm chủ yếu theo khuôn diện, người xem không còn thấy đầy đủ:

- bàn tay;

- tư thế ngồi hoặc đứng;

- các vị đi cùng.

Trong trường hợp đó, chỉ nhìn khuôn mặt thường không đủ để khẳng định đó là Thích Ca hay A Di Đà.

Vì vậy với sản phẩm được xác định là Diện Phật, nếu chưa có căn cứ rõ về hình tượng cụ thể thì giữ đúng tên Diện Phật sẽ chính xác hơn việc tự thêm tên Thích Ca hoặc A Di Đà.

Nếu đang chọn tượng, hãy nhớ một câu

Đừng nhìn mặt trước – hãy nhìn tay trước.

Sau đó:

tay phải hướng xuống đất → nghĩ Thích Ca;

Quan Âm + Đại Thế Chí đứng cùng → A Di Đà;

hai tay một cao một thấp phía trước → kiểm tra theo hướng A Di Đà.

Nếu vẫn chưa rõ, lúc đó hãy xem tên tạo hình và thông tin của chính pho tượng.

Nếu anh/chị chưa xác định mình muốn hình tượng nào, có thể bắt đầu từ nhóm Tượng Phật bằng gỗ rồi chọn theo hình tượng, kích thước và vị trí dự kiến đặt.