15 phút cùng con: Cách chơi cờ vua nhẹ nhàng cùng trẻ

15 phút cùng con: Một ván cờ nhỏ, một khoảng thời gian thật

Nhiều bố mẹ mua cờ vua với mong muốn con có thêm một hoạt động lành mạnh, bớt dành thời gian cho điện thoại và tập suy nghĩ trước khi hành động.

Nhưng một bộ cờ không tự tạo ra những thay đổi đó.

Nếu vừa mở bàn cờ, người lớn đã yêu cầu con nhớ hết tên các quân, học đầy đủ luật đi và cố gắng chơi cho xong một ván, cờ vua rất dễ trở thành một giờ học mới. Con thấy khó, bố mẹ sốt ruột và sau vài ngày bộ cờ lại được cất vào tủ.

“15 phút cùng con” được Mỹ Nghệ Nguyễn Gia xây dựng từ một ý tưởng đơn giản hơn:

Không cần bố mẹ phải giỏi cờ.

Không cần con học hết luật ngay.

Không cần ván đầu tiên phải có người thắng.

Chỉ cần mỗi ngày hai người có 15 phút thật sự ngồi xuống cùng nhau.

Bộ cờ là công cụ. Giá trị thật nằm trong những lần gia đình cùng mở nó ra, cùng thử một nước đi và cùng lắng nghe nhau.

Gia đình chưa có bộ cờ phù hợp có thể tham khảo trước bài Bộ cờ vua cho bé nên chọn loại nào? để lựa chọn theo độ tuổi, kích thước quân, nơi chơi và mức độ con đã làm quen với cờ.

Mua bộ cờ mới chỉ là bước đầu

Một bộ cờ đẹp, quân vừa tay hay bàn dễ gấp gọn sẽ giúp việc sử dụng thuận tiện hơn. Nhưng sản phẩm chỉ thực sự mang lại giá trị khi nó được lấy ra chơi nhiều lần.

Trong những ngày đầu, trẻ có thể chỉ muốn:

Cầm và quan sát từng quân.

Tìm quân Mã giống con ngựa.

Xếp tám quân Tốt thành một hàng.

Thử di chuyển quân Xe.

Tự chọn bên trắng hoặc bên đen.

Hỏi vì sao quân này cao hơn quân kia.

Đó chưa phải một ván cờ hoàn chỉnh, nhưng lại là bước làm quen quan trọng.

Mục tiêu đầu tiên không phải con chơi đúng được bao nhiêu nước. Mục tiêu là sau khi kết thúc, con vẫn cảm thấy:

“Ngày mai mình có thể chơi tiếp.”

Nếu gia đình đã mua cờ nhưng chưa biết nên dạy con theo thứ tự nào, mỗi lần chơi bao lâu hoặc làm gì khi con nói “khó quá”, hãy xem hướng dẫn chi tiết trong bài Cách dạy trẻ chơi cờ vua và lộ trình làm quen trong 7 ngày.

Cách chơi cờ cùng con trong 15 phút

Với trẻ mới làm quen, cách chơi cờ vua nhẹ nhàng nhất là chia hoạt động thành từng bước ngắn, để con kịp quan sát, thử và muốn tiếp tục vào lần sau.

Không cần chuẩn bị một bài giảng. Bố mẹ chỉ cần lấy bộ cờ ra và thực hiện lần lượt bốn bước dưới đây.

3 phút: Cùng lấy và xếp quân

Đặt bàn cờ ở nơi đủ sáng, ít bị gián đoạn.

Cho con tự cầm, quan sát và thử xếp quân. Bố mẹ chưa cần sửa ngay mọi vị trí.

Có thể hỏi:

Con thích quân nào nhất?

Quân nào giống tòa tháp?

Quân nào giống con ngựa?

Con muốn chọn bên trắng hay bên đen?

Con đoán quân nào là Vua?

Việc được tự quan sát và lựa chọn giúp con cảm thấy mình đang khám phá, thay vì đang làm một bài kiểm tra.

5 phút: Làm quen với một quân

Ngày đầu có thể bắt đầu bằng quân Xe vì cách đi thẳng theo hàng hoặc theo cột tương đối dễ hình dung.

Bố mẹ chỉ cần nói:

“Quân Xe có thể đi thẳng. Con thử đưa Xe sang bên kia bàn nhé.”

Cho con tự thử vài lần.

Nếu con đang tò mò về quân Mã, quân Vua hoặc quân Hậu hơn, bố mẹ vẫn có thể bắt đầu bằng quân đó. Không nhất thiết phải bắt trẻ học theo một thứ tự quá cứng nhắc.

Bố mẹ chưa biết cách đi của từng quân có thể bắt đầu từ bài Cách chơi cờ vua cho người mới, trong đó hướng dẫn cách xếp bàn, cách di chuyển các quân và những luật cơ bản.

5 phút: Chơi một thử thách nhỏ

Chưa cần đặt đủ 32 quân và chơi một ván hoàn chỉnh.

Gia đình có thể chọn một trong những trò đơn giản sau:

Đưa quân Xe từ một góc bàn sang góc đối diện.

Đặt vài quân Tốt làm chướng ngại vật để quân Xe tìm đường.

Bố mẹ gọi tên một quân, con tìm đúng quân đó.

Tìm đủ tám quân Tốt cùng màu.

Chọn một quân để đặt cạnh bảo vệ Vua.

Hai người lần lượt đặt một quân vào đúng vị trí.

Mỗi thử thách nên đủ đơn giản để con có thể hoàn thành. Cảm giác làm được sẽ khiến trẻ muốn thử tiếp hơn là một bài học quá khó ngay từ đầu.

2 phút: Kiểm tra và cất quân cùng nhau

Hai người cùng kiểm tra xem quân trắng, quân đen đã đủ chưa và có quân nào rơi dưới bàn không.

Sau đó có thể hỏi:

“Ngày mai con muốn chơi tiếp với quân nào?”

Việc cất cờ không chỉ giúp hạn chế thất lạc. Đây còn là cách để trẻ làm quen với việc chịu trách nhiệm với món đồ mình vừa sử dụng.

Gia đình mới nhận bộ cờ có thể xem thêm những việc nên làm sau khi mua bộ cờ vua để kiểm tra đủ quân, chọn vị trí chơi và bảo quản sản phẩm thuận tiện hơn.

Buổi chơi đầu tiên thành công không phải khi con thuộc hết luật. Thành công là khi con vẫn muốn mở bộ cờ ra lần nữa.

Bố mẹ không biết chơi cờ vẫn có thể đồng hành cùng con

Bố mẹ không cần học thuộc toàn bộ luật trước rồi mới được chơi cùng con.

Hai người hoàn toàn có thể cùng:

Học tên từng quân.

Xem cách xếp bàn.

Thử cách đi của một quân.

Tra lại khi chưa chắc.

Để con chỉ lại điều đã học ở lớp.

Cùng mắc lỗi và cùng sửa.

Việc bố mẹ cũng đang học giúp con hiểu rằng chưa biết không phải điều đáng ngại. Quan trọng là biết hỏi, biết thử và biết xem lại.

Nếu con đang học tại trường hoặc câu lạc bộ, bố mẹ cũng không cần biến mình thành một huấn luyện viên thứ hai. Chỉ cần hỏi:

Hôm nay con học quân gì?

Con chỉ bố mẹ quân đó đi thế nào nhé?

Con tạo cho bố mẹ một thử thách được không?

Mình chơi thử năm phút nhé?

Khi được chỉ lại cho người lớn, trẻ có cơ hội ôn điều đã học và cảm thấy kiến thức của mình được tôn trọng.

Đừng biến giờ chơi cờ thành một bài kiểm tra

Trong lúc chơi, bố mẹ thường dễ tập trung vào việc con đi đúng hay sai.

Nhưng nếu liên tục nói:

“Sao con lại đi như vậy?”

“Nước này sai rồi.”

“Con không nhìn thấy quân kia à?”

“Hôm qua vừa dạy mà.”

“Ai thắng?”

trẻ rất dễ cảm thấy mỗi nước đi đều đang bị chấm điểm.

Thay vào đó, bố mẹ có thể hỏi:

Vì sao con chọn quân này?

Con đang muốn bảo vệ quân nào?

Nếu được đi lại, con muốn thử nước khác không?

Quân nào hôm nay làm con thấy thú vị nhất?

Con thấy phần nào khó nhất?

Ngày mai con muốn chơi thử thách nào?

Cờ vua lúc đó không chỉ là nơi người lớn dạy trẻ. Nó còn trở thành dịp để bố mẹ thấy được cách con quan sát, lựa chọn và giải thích suy nghĩ.

Những lợi ích của cờ vua cũng chỉ xuất hiện rõ hơn khi trẻ được chơi vừa sức và duy trì đủ lâu. Anh chị có thể tìm hiểu thêm trong bài Lợi ích của việc chơi cờ vua đối với trẻ em.

Khi nào nên dừng buổi chơi?

Mốc 15 phút giúp gia đình dễ bắt đầu, nhưng không phải một quy định bắt buộc.

Nếu con vẫn vui và muốn chơi thêm, hai người có thể tiếp tục. Nhưng nên dừng khi con:

Liên tục rời mắt khỏi bàn.

Đứng lên hoặc xoay người nhiều lần.

Chỉ nghịch quân mà không còn chú ý.

Cáu vì bị sửa.

Nói đang mệt, đói hoặc buồn ngủ.

Bắt đầu căng thẳng vì thắng thua.

Bố mẹ cũng nên dừng nếu chính mình đang mất kiên nhẫn.

Có thể kết thúc bằng một câu đơn giản:

“Hôm nay con đã biết cách đi quân Xe rồi. Ngày mai mình thử quân khác nhé.”

Dừng khi con vẫn còn một chút hứng thú thường tốt hơn kéo dài đến khi cả hai đều mệt.

Bộ cờ nào phù hợp để chơi cùng con?

Không nhất thiết phải chọn bộ đắt nhất ngay từ đầu.

Con mới thử làm quen

Một bộ bàn da PU kết hợp quân PP cỡ khoảng 7,5 cm thường đủ để trẻ học xếp bàn, nhận biết quân và chơi những thử thách đầu tiên.

Ưu điểm là gọn, dễ lấy ra, dễ cất và mức đầu tư vừa phải.

Với gia đình muốn bắt đầu bằng một cấu hình vừa đủ cho trẻ mới làm quen, anh/chị có thể xem Bộ cờ vua cho người mới – bàn PU 42 cm, quân PP 7,5 cm. Bộ gồm bàn 42 × 42 cm và quân cỡ 7,5 cm, phù hợp cho việc học xếp bàn, nhận biết quân và thực hiện những thử thách ngắn trong chương trình “15 phút cùng con”

Con đã học đều hoặc thường mang cờ đi lớp

Có thể cân nhắc quân PP cỡ khoảng 9,5 cm kết hợp bàn da PU.

Quân lớn hơn giúp trẻ dễ quan sát, phù hợp với học sinh lớn hoặc môi trường lớp học, câu lạc bộ.

Nếu con đã học cờ thường xuyên tại trường, trung tâm hoặc câu lạc bộ, anh/chị có thể tham khảo Bộ cờ vua cho học sinh – quân Vua 9,5 cm, bàn PU 42 cm, có túi đựng.

Quân lớn giúp trẻ dễ quan sát hơn, còn bàn PU và túi đựng thuận tiện khi mang đi học. Khi về nhà, gia đình vẫn có thể sử dụng bộ cờ cho những buổi chơi ngắn: để con chỉ lại một nước vừa học, dựng một thế cờ đơn giản hoặc cùng bố mẹ chơi một thử thách trong 15 phút.

Mục tiêu không phải bắt con tiếp tục học thêm ngay sau giờ học, mà là duy trì sự hứng thú và tạo cơ hội để con chia sẻ điều mình vừa biết.

Gia đình chơi cố định tại nhà

Bàn gỗ gấp có phần cất quân bên trong phù hợp khi gia đình có góc chơi ổn định và muốn việc bảo quản gọn gàng hơn.

Gia đình muốn dùng lâu hoặc làm quà

Bàn gỗ kết hợp quân mica đặc đem lại cảm giác cầm chắc và tổng thể chỉn chu hơn.

Tuy nhiên, trẻ mới làm quen chưa nhất thiết phải bắt đầu bằng bộ đắt nhất.

Bộ phù hợp nhất không phải bộ có giá cao nhất. Đó là bộ vừa chỗ chơi, dễ lấy ra và khiến gia đình sẵn sàng chơi lại.

Nếu còn phân vân giữa bàn da PU, bàn gỗ, quân 7,5 cm hay 9,5 cm, anh chị nên xem trước bài Bộ cờ vua cho bé nên chọn loại nào?.

Khi đã xác định được loại phù hợp, có thể xem các bộ cờ vua hiện có tại Mỹ Nghệ Nguyễn Gia.

Dấu hiệu bộ cờ đang thực sự mang lại giá trị

Một bộ cờ không cần luôn mới tinh mới được coi là đáng tiền.

Những dấu hiệu thực tế hơn là:

Bộ cờ được đặt ở nơi dễ thấy và dễ lấy.

Con biết tự mở hoặc cùng bố mẹ xếp bàn.

Gia đình chơi ngắn nhưng tương đối đều.

Bố mẹ hỏi con nhiều hơn thay vì chỉ sửa.

Con không còn quá sợ đi sai.

Con biết kiểm tra và cất quân sau khi chơi.

Hai người bớt đặt nặng thắng thua.

Con chủ động nhắc đến lần chơi tiếp theo.

Giá trị của bộ cờ không nằm ở số ngày nó còn mới. Giá trị nằm ở số lần gia đình thực sự mở nó ra.

Không cần bắt đầu hoàn hảo

Một buổi chơi 15 phút không lập tức thay đổi mọi thói quen của gia đình.

Con có thể chưa nhớ luật.

Bố mẹ có thể chưa biết hướng dẫn thế nào.

Ván cờ có thể chưa đi được đến cuối.

Nhưng mỗi lần hai người cùng lấy bàn cờ ra, đặt điện thoại sang một bên, thử một nước đi và nghe nhau nói, bộ cờ đã bắt đầu tạo ra giá trị.

Không cần kỳ vọng con trở thành kỳ thủ ngay.

Mục tiêu đầu tiên khi chơi cờ vua cùng trẻ không phải là hoàn thành một ván hay tìm ra người thắng. Điều quan trọng hơn là con vẫn muốn ngồi xuống và chơi tiếp vào ngày hôm sau.

Hãy bắt đầu bằng một điều nhỏ hơn:

Tối nay, bố mẹ và con có 15 phút thật sự ngồi cùng nhau.

Gia đình muốn bắt đầu bài bản hơn có thể xem tiếp cách dạy trẻ chơi cờ vua và lộ trình 7 ngày.

Gia đình đang cần một bộ phù hợp có thể xem hướng dẫn chọn bộ cờ vua cho bé trước khi lựa chọn sản phẩm.

15 phút cùng con – Mỹ Nghệ Nguyễn Gia

Một ván cờ nhỏ, một khoảng thời gian thật.

Mỹ Nghệ Nguyễn Gia không chỉ mong một bộ cờ được giao đến đúng địa chỉ. Chúng tôi mong sản phẩm thực sự được mở ra, được sử dụng và trở thành một phần có ý nghĩa trong đời sống gia đình.

Chọn đúng để dùng thật. Giá trị ở lại lâu.

Nội dung được xây dựng từ những câu hỏi thực tế của phụ huynh khi chọn và sử dụng bộ cờ vua cho con. Phần sản phẩm dựa trên thông số các mẫu đang được Nguyễn Gia cung cấp. Đây là gợi ý hoạt động gia đình, không thay thế chương trình giảng dạy của giáo viên hoặc huấn luyện viên cờ vua.