Bộ Tam Sên là một dạng lễ vật thường gồm ba nhóm thực phẩm: thịt, trứng và tôm hoặc cua. Tam Sên xuất hiện trong một số tập quán cúng dân gian, đặc biệt thường được nhắc đến trong mâm cúng Thần Tài và một số nghi lễ ở Nam Bộ.
Cách chuẩn bị có thể khác nhau giữa từng địa phương và từng gia đình. Vì vậy, không nên hiểu Tam Sên là một bộ lễ vật có công thức duy nhất mà mọi người bắt buộc phải làm giống nhau.
Cách thường gặp nhất có thể hình dung như sau:
|
Thành phần |
Cách chuẩn bị thường gặp |
|
Thịt |
Một phần thịt lợn luộc |
|
Trứng |
Trứng gà hoặc trứng vịt luộc |
|
Tôm/cua |
Tôm luộc hoặc cua luộc |
Điểm quan trọng là ba nhóm lễ vật, chứ không phải cứ đúng một loại thịt, đúng số trứng hay đúng số tôm mới được gọi là Tam Sên.
Ba thành phần thường gặp là:
Thịt lợn luộc là lựa chọn phổ biến.
Không nhất thiết phải là một phần thịt thật lớn. Nếu gia đình làm lễ nhỏ, lượng thịt có thể được điều chỉnh theo mâm và số người sau đó sử dụng lễ vật.
Có thể gặp:
Trứng gà.
Trứng vịt.
Không có lý do phải mua loại mình không sử dụng chỉ vì một bài trên mạng khẳng định chỉ một loại mới đúng.
Tôm là lựa chọn rất thường gặp.
Một số gia đình lại dùng cua.
Vì cách chuẩn bị Tam Sên có khác biệt theo tập quán, tôm và cua đều có thể xuất hiện chứ không nên coi chỉ một lựa chọn là hợp lệ.
Có thể ăn nếu lễ vật vẫn còn đảm bảo để sử dụng.
Sau khi hoàn thành lễ, nhiều gia đình hạ thịt, trứng, tôm hoặc cua xuống và dùng như thực phẩm bình thường.
Trong cách nói dân gian, việc cùng gia đình sử dụng lễ vật sau khi cúng đôi khi được gọi là thụ lộc.
Tuy nhiên, không nên vì quan niệm phải “thụ lộc” mà cố ăn thực phẩm đã:
Để bên ngoài quá lâu.
Có mùi bất thường.
Bị ôi.
Nhớt.
Biến màu.
Bị côn trùng tiếp xúc nhiều.
Không còn chắc chắn về độ an toàn.
Đặc biệt trong thời tiết nóng, thịt, trứng và hải sản là những thực phẩm dễ hỏng.
Vì vậy, câu trả lời đầy đủ là:
Cúng Tam Sên xong có thể ăn, nhưng chỉ nên ăn khi thực phẩm vẫn còn an toàn.
Không có lý do phải giữ mâm thật lâu hoặc cố ăn một món đã hỏng chỉ vì sợ bỏ đi là “mất lộc”.
Đây là phần cần thận trọng vì hiện có nhiều cách giải thích khác nhau trên internet.
Tên “Tam Sên” được sử dụng khá phổ biến trong dân gian. Một số nơi cũng dùng các cách gọi như:
Tam Sinh.
Tam Sanh.
Nhiều bài viết hiện nay giải thích ba thành phần Tam Sên tượng trưng cho các hình thức sinh trưởng khác nhau của sinh vật rồi liên hệ trực tiếp với Phật giáo.
Tuy nhiên, không nên coi cách giải thích này là một định nghĩa Phật học đã được thống nhất.
Trong thuật ngữ Phật học, Thai sinh – Noãn sinh – Thấp sinh – Hóa sinh là bốn hình thức sinh, thường được gọi là Tứ sinh, chứ không đơn giản chỉ có ba loại tương ứng với ba món của bộ Tam Sên.
Vì vậy, cách an toàn hơn là hiểu:
Tam Sên là tên gọi dân gian của một bộ lễ gồm ba nhóm lễ vật; còn nguồn gốc chính xác của tên gọi có nhiều cách giải thích và không nên gán chắc chắn cho một giáo lý cụ thể khi chưa có căn cứ rõ ràng.
Trong cách giải thích dân gian hiện nay, ba nhóm lễ vật thường được liên hệ với:
Đất – qua vật sống trên cạn.
Nước – qua tôm hoặc cua.
Trời hoặc sự sinh trưởng – qua trứng.
Tuy nhiên, đây nên được hiểu là cách diễn giải biểu trưng trong dân gian, không phải một công thức tín ngưỡng bắt buộc.
Giá trị của bộ Tam Sên trong thực tế nằm nhiều hơn ở việc đây là một cách chuẩn bị lễ vật đã trở nên quen thuộc trong một số nghi lễ.
Không nên từ đó khẳng định:
cúng đủ Tam Sên chắc chắn đem lại tiền bạc, may mắn hoặc giúp kinh doanh phát đạt.
Cả trứng gà và trứng vịt đều có thể gặp trong thực tế.
Không có một cách chuẩn bị duy nhất được tất cả các vùng miền và gia đình sử dụng.
Nếu gia đình đã quen dùng:
Trứng gà → có thể tiếp tục dùng trứng gà.
Trứng vịt → có thể tiếp tục dùng trứng vịt.
Nếu chưa từng chuẩn bị, có thể chọn loại:
Dễ mua.
Tươi.
Phù hợp với mâm.
Gia đình có thể sử dụng sau lễ.
Không cần đổi từ gà sang vịt hoặc ngược lại chỉ vì một nguồn trên mạng nói loại còn lại “không đúng”.
Không có một cách làm thống nhất.
Trong thực tế có nơi:
Luộc rồi để nguyên vỏ.
Có nơi:
Luộc rồi bóc vỏ trước khi bày.
Vì các hướng dẫn hiện nay cũng không hoàn toàn giống nhau, không nên khẳng định một cách duy nhất là bắt buộc.
Nếu gia đình đã có nếp cúng thì có thể giữ theo cách đang thực hiện.
Nếu chưa có nếp riêng, có thể chọn cách:
Sạch sẽ.
Gọn.
Dễ bày.
Không làm thực phẩm bị bẩn.
Quan trọng hơn chuyện bóc hay không bóc vỏ là trứng còn tươi, được nấu chín và bảo quản phù hợp.
Không có một con số áp dụng cho tất cả mọi mâm lễ.
Có gia đình sử dụng:
1 quả.
3 quả.
Một số lượng khác phù hợp với mâm.
Các con số 1, 3 hoặc 5 thường xuất hiện trong nhiều hướng dẫn dân gian, nhưng không nên biến chúng thành quy định bắt buộc.
Nếu mâm nhỏ, một lượng vừa đủ sẽ:
Dễ bày.
Không lãng phí.
Dễ sử dụng sau lễ.
Tương tự với tôm hoặc cua, không cần cố tăng số lượng chỉ để đạt một “con số đẹp”.
Có thể gặp cả hai.
Tôm phổ biến vì:
Dễ mua.
Dễ luộc.
Dễ bày.
Phù hợp với nhiều kích thước mâm.
Cua cũng xuất hiện trong một số cách chuẩn bị.
Nếu gia đình đã có nếp dùng một loại thì không cần thay đổi.
Nếu chưa có, có thể chọn loại phù hợp:
Điều kiện.
Vùng miền.
Mâm lễ.
Khả năng sử dụng sau cúng.
Nếu gia đình đang thực hiện theo một nếp cúng truyền thống riêng, nên ưu tiên giữ cách gia đình vẫn làm.
Nhưng xét trên thực tế, Tam Sên không có một công thức duy nhất được mọi nơi áp dụng giống hệt nhau.
Ví dụ có nơi:
Dùng tôm.
Dùng cua.
Dùng trứng gà.
Dùng trứng vịt.
Vì vậy không nên quá lo nếu cách chuẩn bị của gia đình không giống hoàn toàn một bức ảnh hoặc danh sách trên internet.
Bộ Tam Sên có thể xuất hiện trong một số nghi lễ dân gian như:
Cúng Thần Tài.
Ngày vía Thần Tài.
Một số lễ khai trương.
Động thổ.
Lễ liên quan đến đất đai.
Một số lễ nhập trạch hoặc nhà mới.
Một số nghi lễ theo tập quán địa phương.
Điều này không có nghĩa tất cả những nghi lễ trên đều bắt buộc phải có Tam Sên.
Cách chuẩn bị phụ thuộc:
Vùng miền.
Nghi lễ cụ thể.
Nếp gia đình.
Điều kiện thực tế.
Đây là một trong những dịp Tam Sên được nhắc đến nhiều nhất.
Một số gia đình chuẩn bị Tam Sên gồm:
Thịt.
Trứng.
Tôm hoặc cua.
cùng với:
Hương.
Nước.
Hoa.
Trái cây.
Một số lễ vật khác theo nếp gia đình.
Nhưng bộ Tam Sên chỉ là một phần trong mâm, không phải toàn bộ mâm cúng ngày vía.
Và cũng không nên coi:
không có Tam Sên = không thể cúng ngày vía.
Nếu anh/chị đang chuẩn bị toàn bộ mâm mùng 10 tháng Giêng chứ không chỉ riêng Tam Sên, có thể xem hướng dẫn ngày vía Thần Tài cúng gì để biết cách chuẩn bị mâm đơn giản hoặc đầy đủ hơn.
Không nên coi Tam Sên là lễ vật bắt buộc trong mọi lần cúng Thần Tài.
Có gia đình sử dụng Tam Sên vào:
Ngày vía đầu năm.
Một số ngày lễ quan trọng.
Nhưng những ngày thông thường có thể chỉ chuẩn bị lễ đơn giản hơn.
Nếu gia đình không có nếp cúng Tam Sên thì không cần mua đủ thịt, trứng, tôm chỉ vì đọc thấy đây là “món bắt buộc”.
Không nhất thiết.
Mùng 10 tháng Giêng và mùng 10 của các tháng còn lại không cần phải có mâm lễ giống hệt nhau.
Một số gia đình duy trì lễ hàng tháng rất đơn giản.
Nếu gia đình duy trì lễ vào mùng 10 của các tháng còn lại, anh/chị có thể xem riêng lễ vật cúng Thần Tài mùng 10 hàng tháng.
Không cần chuẩn bị quá sớm.
Vì các thành phần gồm:
Thịt.
Trứng.
Tôm/cua.
đều là thực phẩm, nên tốt nhất chuẩn bị đủ gần thời điểm sử dụng để giữ chất lượng.
Nếu phải chuẩn bị trước:
Nấu chín đúng cách.
Bảo quản phù hợp.
Tránh để thực phẩm chín ở nơi nóng quá lâu.
Chỉ bày ra khi gần đến thời điểm làm lễ.
Sau lễ cũng nên hạ và xử lý hợp lý thay vì để nguyên cả ngày chỉ vì nghĩ mâm càng để lâu càng tốt.
Nếu chưa sử dụng ngay:
Cho thực phẩm vào dụng cụ sạch.
Bảo quản lạnh khi cần.
Tách riêng nếu món có mùi mạnh.
Ăn lại sau thì làm nóng phù hợp.
Nếu thực phẩm đã có dấu hiệu hỏng thì nên bỏ.
Không nên đặt quan niệm tín ngưỡng cao hơn an toàn của người sử dụng.
Việc này tùy nếp từng gia đình.
Có nhà:
Cả gia đình cùng ăn.
Có nơi:
Chia cho người thân.
Nhân viên.
Người cùng làm việc.
Không có cơ sở để khẳng định:
“Cho người ngoài ăn Tam Sên sẽ bị mất lộc.”
Nếu gia đình có một nếp riêng thì có thể tiếp tục theo nếp đó.
Nếu không, có thể sử dụng thực phẩm bình thường và tránh lãng phí.
Trứng gà hay vịt?
Cả hai đều có cách sử dụng trong thực tế.
Có phải đúng 3 quả trứng?
Không có quy định chung như vậy.
Tôm hay cua?
Có thể gặp cả hai tùy cách chuẩn bị.
Trứng có phải bóc vỏ?
Không có cách thống nhất ở tất cả mọi nơi.
Không đủ cả ba món thì có “mất lộc” không?
Không nên hiểu lễ vật theo quan hệ nhân quả như vậy.
Mâm nhỏ hơn nhà khác
Không có nghĩa kém thành tâm hơn.
Tam Sên cúng xong có phải ăn hết?
Không. Chỉ sử dụng lượng phù hợp và còn đảm bảo an toàn.
Tam Sên là tên gọi dân gian của một bộ lễ thường gồm ba nhóm thực phẩm: thịt, trứng và tôm hoặc cua.
Cách phổ biến gồm một phần thịt lợn luộc, trứng luộc và tôm hoặc cua.
Không. Tam Sên xuất hiện trong một số nghi lễ và tập quán, nhưng không phải mọi lễ cúng đều bắt buộc phải có.
Có thể ăn nếu thịt, trứng và tôm/cua vẫn còn đảm bảo an toàn.
Cả hai đều có thể gặp. Gia đình có thể giữ theo nếp đang sử dụng hoặc lựa chọn loại phù hợp.
Không có cách làm thống nhất. Có nơi để nguyên vỏ, có nơi bóc vỏ trước khi bày.
Không có số lượng bắt buộc chung. Có gia đình dùng 1, 3 hoặc số lượng phù hợp với mâm.
Có thể dùng tôm hoặc cua tùy tập quán và điều kiện.
Không nên coi là bắt buộc. Một số gia đình dùng Tam Sên vào ngày vía hoặc dịp quan trọng, trong khi các lễ thường ngày có thể đơn giản hơn.
Tùy nếp gia đình. Không nên khẳng định chia lễ vật cho người khác sẽ làm mất tài lộc.
Mỹ nghệ Nguyễn Gia – Tinh hoa gỗ Việt, khỏe an mỗi ngày
Thông tin liên hệ:
Mỹ nghệ Nguyễn Gia
Điện thoại - Zalo: 08.5555.1618
Fanpage: Mỹ nghệ Nguyễn Gia
Email: dogomynghenguyengia@gmail.com
Cửa hàng (Đỗ được ô tô): Số 1 Ngõ Trạm y tế P. Kiến Hưng - Đa Sỹ - Kiến Hưng - Hà Đông - Hà Nội
Xưởng s/x 1: Tân Dân - Phú Xuyên - Hà Nội
Xưởng s/x 2: Chuyên Mỹ - Phú Xuyên - Hà Nội
Xưởng s/x 3: Hương Mạc - Từ Sơn- Bắc Ninh
Xưởng s/x 4: Nhị khê - Thường Tín - Hà Nội
Xưởng s/x 5: Dư Dụ - Thanh Oai - Hà Nội
Mã Đáo Thành Công nghĩa là gì? Tìm hiểu nguồn gốc câu chúc, vì sao thường có 8 con Ngựa, ý nghĩa con Ngựa quay đầu và sự khác nhau với Bát Mã.
Thần Tài là ai? Tìm hiểu sự tích Thần Tài, các dị bản về nguồn gốc, hình tượng Thần Tài trong tín ngưỡng và vì sao thường được thờ cùng Ông Địa.
Tìm hiểu ý nghĩa tượng Hổ, hình tượng Hổ trong văn hóa Việt, quan niệm phong thủy, tuổi Dần, cách lựa chọn và bố trí tượng Hổ phù hợp.
Đã mua Bột Bách Xanh hoặc Ngọc Am nhưng chưa biết dùng thế nào? Xem cách bắt đầu từ lượng nhỏ, chọn nguồn nhiệt, điều chỉnh mùi và bảo quản sau khi mở.
Hướng dẫn cách cất bột xông gỗ Bách Xanh, Ngọc Am để giữ mùi tự nhiên, tránh ẩm, hạn chế bay mùi, vón bột và khó cháy sau khi mở túi.
Bột xông gỗ có thể dùng khi uống trà, đọc sách, ngồi nghỉ, tại phòng khách, góc làm việc hoặc khu vực thờ cúng. Xem cách chọn theo tình huống thực tế.
Phòng thờ không có loại bột nào mặc định phù hợp hơn. So sánh Bách Xanh và Ngọc Am theo mức mùi, độ thoáng và cách sử dụng để chọn dễ hơn.
Cách chọn lư xông trầm theo loại nguyên liệu sử dụng, phần chứa bên trong, cách thoát khói, kích thước, vị trí đặt và cách vệ sinh để hạn chế chọn nhầm.
So sánh cách dùng bột xông gỗ bằng đốt trực tiếp, than đốt trầm và lư điện. Xem cách nào phù hợp hơn với loại bột, thao tác và nhu cầu sử dụng.
Không bắt buộc phải dùng Bột Ngọc Am mỗi ngày. Xem cách chọn tần suất, bắt đầu từ lượng nhỏ và khi nào nên giảm hoặc dừng theo trải nghiệm thực tế.
Tìm kiếm
