Mua Hộp Tiết Kiệm Cho Con Rồi Nên Dạy Con Dùng Thế Nào?

Mua hộp tiết kiệm cho con mới chỉ là bước đầu.

Sau khi mang hộp về, bố mẹ vẫn cần giúp con hiểu ba việc rất đơn giản:

- chiếc hộp này dùng để giữ khoản tiền nào;

- con có thể tự tham gia quyết định bao nhiêu tiền sẽ được để dành;

- khi nào khoản tiền trong hộp sẽ được sử dụng.

Không cần biến việc này thành một bài học tài chính dài.

Chiếc hộp chỉ là một công cụ để gia đình cùng con thực hành việc giữ lại một phần tiền cho mục tiêu đã chọn.

Tiền lì xì, tiền thưởng, tiền ông bà cho hoặc những khoản nhỏ khác đều có thể dùng để bắt đầu, nhưng không có nghĩa con phải bỏ toàn bộ tiền mình nhận được vào hộp.

Đầu tiên, hãy nói rõ chiếc hộp dùng để làm gì

Khi đưa hộp cho con, tránh bắt đầu bằng:

“Tiền của con từ giờ bỏ hết vào đây.”

Có thể nói đơn giản hơn:

“Đây là hộp để con giữ lại một phần tiền cho việc con muốn.”

hoặc:

“Con muốn dành một phần tiền này cho mục tiêu nào?”

Điểm cần làm rõ không phải “chiếc hộp thuộc về ai” theo nghĩa tuyệt đối, mà là con được tham gia vào cách sử dụng khoản tiền dành cho mình.

Tùy độ tuổi và cách quản lý tiền trong gia đình, bố mẹ vẫn có thể giữ vai trò hỗ trợ, thống nhất nguyên tắc hoặc cùng con quyết định khi nào mở hộp.

Đừng bắt đầu bằng việc bắt con bỏ hết tiền vào hộp

Khi con nhận được tiền lì xì, tiền thưởng hoặc tiền người thân cho, bố mẹ có thể cùng con chia khoản tiền đó thay vì mặc định toàn bộ phải được cất đi.

Ví dụ:

“Con muốn giữ lại bao nhiêu để dùng?

“Con muốn dành bao nhiêu cho mục tiêu của mình?”

“Khoản này mình có cần để dành cho việc gì khác không?”

Không có một tỷ lệ cố định phù hợp với mọi gia đình.

Có nhà cho con tự quyết phần lớn.

Có nhà bố mẹ cùng con thống nhất.

Có khoản tiền cần được bố mẹ giữ hoặc sử dụng cho nhu cầu của con.

Quan trọng là nói rõ cách xử lý, thay vì để con nghĩ tiền vừa nhận được đã bị lấy đi mà không biết vì sao.

Chọn một mục tiêu gần và dễ hiểu

Thay vì nói:

“Con phải để dành cho tương lai.”

có thể bắt đầu bằng một mục tiêu cụ thể hơn:

- một cuốn sách;

- bộ màu vẽ;

- chuyến đi chơi;

- quà sinh nhật;

- một món đồ con đang muốn mua;

- tiền lì xì muốn giữ lại;

- một khoản dành cho dịp cụ thể.

Mục tiêu không nhất thiết phải có giá trị lớn.

Điều hữu ích là khi nhìn vào chiếc hộp, con và bố mẹ đều biết:

“Khoản tiền này đang được giữ lại để làm gì?”

Nếu sau này con đổi mục tiêu, gia đình có thể trao đổi và điều chỉnh. Không cần biến mục tiêu đầu tiên thành một cam kết cứng.

Để con tự thực hiện thao tác bỏ tiền vào hộp

Nếu phù hợp với độ tuổi, có thể để con:

- tự chọn tờ tiền muốn để dành;

- tự nhét tiền vào khe;

- tự nhắc tên mục tiêu;

- cùng bố mẹ ghi lại nếu gia đình muốn theo dõi.

Phần giá trị ở đây không nằm ở thao tác nhét tiền tự nó tạo ra kỹ năng nào.

Nó chỉ giúp con tham gia trực tiếp vào việc mà gia đình đang hướng dẫn, thay vì bố mẹ tự cầm tiền và tự cất toàn bộ.

Với trẻ còn nhỏ, bố mẹ vẫn nên ở bên khi con sử dụng khóa, mở nắp hoặc thao tác với sản phẩm.

Tiền lì xì nên xử lý thế nào?

Không có một cách duy nhất.

Gia đình có thể chọn:

- để con giữ một phần để sử dụng;

- dành một phần vào hộp;

- bố mẹ giữ một phần cho nhu cầu khác của con;

- hoặc thống nhất cách khác phù hợp với gia đình.

Ví dụ con nhận 500K, không nhất thiết phải nói:

“Bỏ cả 500K vào hộp.”

Có thể hỏi:

“Con muốn dành lại bao nhiêu?”

“Năm nay con muốn giữ tiền lì xì cho việc gì?”

Nếu khoản lì xì lớn, bố mẹ có thể cùng con thống nhất trước cách quản lý thay vì để toàn bộ tiền mặt trong hộp.

Hộp tiết kiệm có khóa không phải thiết bị bảo quản tài sản chuyên dụng.

Tiền thưởng hoặc tiền ông bà cho cũng không cần xử lý giống nhau

Một khoản tiền thưởng nhỏ có thể khác với tiền lì xì lớn.

Một khoản ông bà cho để mua sách cũng khác với tiền cho con tự sử dụng.

Vì vậy, thay vì áp dụng một quy tắc:

“Có tiền là phải bỏ vào hộp.”

nên xác định trước:

Khoản này dùng cho việc gì?

Sau đó mới quyết định:

- dùng ngay;

- giữ lại một phần;

- để dành toàn bộ;

- hoặc bố mẹ giữ giúp nếu cần.

Như vậy chiếc hộp không trở thành nơi gom mọi khoản tiền của con mà không phân biệt mục đích.

Có cần dạy con chia tiền thành nhiều phần?

Có thể, nhưng không bắt buộc.

Một cách đơn giản là nói:

- một phần để dùng;

- một phần để dành;

- nếu gia đình muốn, một phần cho mục đích khác.

Không cần đưa ra những khái niệm tài chính phức tạp nếu con chưa cần.

Mục tiêu ở giai đoạn này chỉ là giúp con hiểu rằng một khoản tiền có thể được xử lý theo nhiều cách, không phải lúc nào cũng phải tiêu hết hoặc cất hết.

Tỷ lệ chia bao nhiêu tùy thuộc vào gia đình và từng khoản tiền.

Hộp 1 ngăn và 2 ngăn không phải chọn theo độ tuổi của trẻ

Không nên dùng công thức:

trẻ nhỏ → 1 ngăn

hay:

trẻ lớn hơn → 2 ngăn.

Với các mẫu hiện tại của Nguyễn Gia:

- mẫu 1 ngăn có sức chứa tham khảo khoảng 300 tờ tiền phẳng;

- mẫu 2 ngăn khoảng 600 tờ tiền phẳng.

Mẫu 2 ngăn có thể được dùng để tách hai khoản.

Ví dụ:

Ngăn 1: tiền lì xì

Ngăn 2: tiền thưởng

Nhưng hai ngăn cũng có thể cùng chứa một khoản tiền duy nhất nếu gia đình chọn mẫu lớn hơn vì cần thêm sức chứa.

Vì vậy số ngăn không quyết định trẻ “biết tiết kiệm đến đâu”.

Nếu cần hiểu kỹ cách chọn và sử dụng hai cấu hình này, xem bài hộp tiết kiệm 1 ngăn và 2 ngăn nên dùng khác nhau thế nào.

Có nên tự lấy tiền trong hộp của con không?

Nếu khoản tiền đã được gia đình thống nhất là khoản con đang để dành, bố mẹ nên tránh tự lấy ra mà không nói.

Nếu thực sự cần sử dụng, có thể giải thích rõ:

“Khoản này mình cần dùng cho việc của con.”

hoặc:

“Mình cùng mở hộp và xem lại nhé.”

Nếu gia đình đã thống nhất tiền trong hộp dùng cho một mục tiêu cụ thể, việc thay đổi mục tiêu cũng nên được nói rõ.

Điều này không có nghĩa trẻ tự quyết tất cả tài chính của mình.

Bố mẹ vẫn là người chịu trách nhiệm phù hợp với độ tuổi của con; điều quan trọng là cách sử dụng khoản tiền đã được nói rõ thay vì thay đổi âm thầm.

Đừng dùng tiền trong hộp như một hình phạt

Nên tránh những cách như:

“Hôm nay con không ngoan nên mẹ lấy tiền trong hộp.”

“Không nghe lời thì không được giữ tiền nữa.”

“Phải bỏ tiền vào hộp mới là ngoan.”

Hành vi của con và khoản tiền đang để dành là hai vấn đề khác nhau.

Nếu cần nhắc nhở hoặc đặt quy tắc trong gia đình, nên xử lý trực tiếp vấn đề đó thay vì dùng tiền trong hộp như hình thức thưởng – phạt.

Nên cho con mở hộp khi nào?

Không có mốc bắt buộc.

Gia đình có thể chọn:

- khi đến mục tiêu đã đặt;

- sau một khoảng thời gian đã thống nhất;

- khi hộp gần đầy;

- sau Tết;

- vào sinh nhật;

- hoặc khi cần cùng con xem lại khoản đang để dành.

Khi mở hộp, có thể cùng con:

- đếm lại số tiền;

- nhắc lại mục tiêu;

- quyết định dùng đúng mục tiêu hay tiếp tục giữ.

Không cần mở thường xuyên chỉ để kiểm tra xem trong hộp đã có bao nhiêu.

Nếu muốn theo dõi mà không mở hộp, có thể ghi lại các lần bỏ tiền trên giấy hoặc bảng theo dõi.

Nếu con muốn tiêu khoản tiền đang để dành thì sao?

Trước tiên nên hỏi con muốn dùng vào việc gì.

Sau đó nhắc lại mục tiêu cũ:

“Con đang để dành khoản này cho việc gì nhỉ?”

“Nếu mình dùng phần này thì mục tiêu đó còn cần bao nhiêu?”

Tùy độ tuổi và nguyên tắc gia đình, bố mẹ có thể:

- đồng ý;

- đề nghị chỉ dùng một phần;

- hoặc giữ nguyên khoản đã thống nhất.

Không cần gắn cho con nhãn “không biết tiết kiệm” chỉ vì con thay đổi ý định.

Điểm hữu ích là để con và bố mẹ nhìn thấy có sự lựa chọn giữa dùng tiền hiện tại và giữ lại cho mục tiêu khác.

Nếu con bỏ quên hộp thì nhắc thế nào?

Không cần biến việc quên bỏ tiền thành lỗi.

Có thể nhắc:

“Con còn nhớ quỹ mua sách của mình không?”

“Lần này con có khoản nào muốn để dành không?”

Nếu hiện tại con không có khoản tiền mới, cũng không cần bắt con bỏ tiền chỉ để duy trì lịch.

Chiếc hộp không cần được sử dụng hàng ngày.

Nếu gia đình muốn có một nhịp cố định, có thể chọn một thời điểm dễ nhớ như sau khi nhận tiền thưởng hoặc sau những dịp có khoản tiền mới.

Nếu mục tiêu là duy trì việc sử dụng lâu dài, xem bài dùng hộp đựng tiền thế nào để tiết kiệm đều hơn.

Có nên cho con biết mã khóa?

Không có một độ tuổi cố định để quyết định việc này.

Bố mẹ nên dựa vào cách sử dụng thực tế và khả năng thao tác của con.

Nếu con chưa tự sử dụng khóa ổn định, bố mẹ có thể giữ mã và hỗ trợ khi cần mở.

Nếu cho con biết mã, nên thống nhất:

- không đổi mã tùy ý nếu cả gia đình đang cùng quản lý;

- không xoay hoặc nghịch khóa liên tục;

- nếu quên mã thì báo bố mẹ thay vì cố tác động mạnh vào khóa.

Khóa chỉ phục vụ việc đóng mở và quản lý khoản tiền trong sử dụng thông thường; không nên hiểu là tính năng bảo mật tương đương két sắt.

Nên đặt hộp ở đâu?

Chọn nơi:

- khô ráo;

- tránh nước;

- hạn chế nguy cơ rơi;

- thuận tiện khi con cần sử dụng;

- phù hợp với sinh hoạt trong nhà.

Có thể là:

- bàn học;

- kệ sách;

- góc riêng của con;

- khu vực gia đình đã thống nhất.

Không cần chọn vị trí với mục đích “tạo thói quen”.

Chỉ cần vị trí đủ thuận tiện để con và bố mẹ biết hộp đang ở đâu và dễ sử dụng khi có khoản tiền cần để dành.

Bắt đầu trong vài ngày đầu thế nào?

Không cần một chương trình bắt buộc 7 ngày.

Có thể đơn giản:

Lần đầu: cùng con xem hộp và chọn vị trí đặt.

Khi có khoản tiền phù hợp: hỏi con muốn giữ lại bao nhiêu.

Trước khi bỏ tiền: thống nhất mục tiêu.

Sau đó: để con tự bỏ khoản đã chọn vào hộp nếu con có thể thao tác.

Chỉ vậy là đủ để bắt đầu.

Nếu bố mẹ muốn có một hoạt động dài hơn để cùng con thực hiện, có thể xem thử thách 21 ngày cùng con tiết kiệm.

Một số câu bố mẹ có thể dùng

Có thể nói:

“Con không cần bỏ hết tiền vào hộp.”

“Con muốn giữ lại bao nhiêu?”

“Khoản này con muốn dành cho việc gì?”

“Con muốn dùng một phần và để dành một phần không?”

“Khi cần mở hộp, mình cùng xem lại mục tiêu nhé.”

“Nếu hôm nay không có khoản nào để dành thì không cần bỏ tiền chỉ để cho đủ.”

Những câu này chỉ là gợi ý để cuộc trao đổi rõ ràng và nhẹ nhàng hơn.

Gia đình có thể thay đổi theo tuổi của con và cách quản lý tiền riêng.

Nếu vừa mua hộp và chưa biết nên làm bước nào trước

Bài này tập trung vào cách bố mẹ hướng dẫn con.

Nếu anh/chị vừa nhận sản phẩm và cần một hướng dẫn tổng quát từ kiểm tra hộp đến chọn bước tiếp theo, xem bài sau khi mua hộp đựng tiền nên dùng thế nào.

Câu hỏi thường gặp

Mua hộp tiết kiệm cho con rồi nên bắt đầu thế nào?

Hãy cho con biết hộp dùng để giữ một phần tiền cho mục tiêu đã chọn, sau đó cùng con chọn một khoản nhỏ để bắt đầu. Không cần bắt con bỏ toàn bộ tiền đang có vào hộp.

Có nên để con tự giữ tiền lì xì không?

Tùy độ tuổi và cách gia đình quản lý tiền. Bố mẹ có thể để con tham gia quyết định một phần, đồng thời vẫn giữ hoặc quản lý những khoản cần thiết cho con.

Có nên ép con bỏ toàn bộ tiền vào hộp không?

Không cần. Gia đình có thể cùng con thống nhất phần để dùng, phần để dành và những khoản khác nếu cần.

Hộp 1 ngăn hay 2 ngăn phù hợp với trẻ hơn?

Không nên quyết định theo độ tuổi. Mẫu 1 ngăn hiện có sức chứa tham khảo khoảng 300 tờ tiền phẳng; mẫu 2 ngăn khoảng 600 tờ và có thể được chọn vì cần thêm sức chứa hoặc muốn tách hai khoản.

Có cần để con bỏ tiền vào hộp mỗi ngày không?

Không. Chỉ cần sử dụng khi có khoản tiền phù hợp và gia đình muốn dành lại một phần.

Có nên cho con biết mã khóa không?

Tùy khả năng sử dụng của con và cách gia đình quản lý hộp. Nếu con chưa thao tác khóa ổn định, bố mẹ có thể giữ mã và hỗ trợ khi cần mở.

Lời nhắn từ Mỹ Nghệ Nguyễn Gia

Một chiếc hộp tiết kiệm không tự dạy trẻ quản lý tiền, không tự tạo tính kỷ luật và cũng không đảm bảo con sẽ hình thành thói quen dành dụm.

Giá trị thực tế của chiếc hộp đơn giản hơn:

nó tạo ra một chỗ riêng để gia đình và con giữ khoản tiền đã thống nhất dành cho một mục tiêu.

Phần còn lại phụ thuộc vào cách bố mẹ trao đổi, cách con tham gia và cách gia đình duy trì việc đó theo thời gian.

Vì vậy, không cần cố dạy con thật nhiều ngay từ ngày đầu.

Chỉ cần bắt đầu bằng một khoản nhỏ, một mục tiêu rõ và một cách sử dụng mà cả bố mẹ lẫn con đều hiểu.